Op. Dr. Emre Canverenler

Gebelik ve Diyabet

Diyabet, vücuttaki insülin eksikliğinden ya da etkisizliğinden kaynaklanan bir metabolizma bozukluğudur. Genellikle ilerleyen yaşlarda diyabet daha sıklıkla ortaya çıksa da ailesel yatkınlığa bağlı olarak her yaşta görülebilmektedir.

Hamilelik nedeniyle salgılanan hormonlar hücrelerin insülin direncini arttırmakta ve anne adayını şekere daha fazla yakınlaştırmaktadır.

Gebelik öncesinde şeker hastalığı olmayan anne adaylarında bu durum genellikle ciddiyet göstermeyebilir. Vücut, bu dönemsel insülin direncini tolere edebilir. Ancak zaten diyabetik olan ya da ciddi yatkınlık gösteren anne adaylarında gebelik ilerledikçe insülin direnci daha da artarak kan şekerinin tehlikeli sayılan seviyeye gelmesine neden olabilir.

Yüksek kan şekeri seviyeleri anneden bebeğe geçerek bebekte insülin salınımını arttırır. Ve bu durum istenmeyen sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle gebelikte diyabet, mutlaka şeker yüklemesi ile taranması ve takip edilmesi gereken önemli bir sağlık sorunudur.

Şeker yüklemesi bütün dünyadaki meslek örgütleri tarafından ailede şeker öyküsü olsun olmasın önerilen; anne ve bebek açısından güvenirliliği bilinen bir tarama testidir.

Gebelikte Diyabete Bağlı Sorunlar Nelerdir?

Diyabet eğer gebelik öncesi mevcut ve kontrolsüz ise bebeklerin doğumunda anormallik görülme ihtimali %5 civarındadır. Bunun yanı sıra düşük yapma ihtimali de artar.

Hamilelik süresi boyunca diyabetik anneler için; idrar yolu enfeksiyonu ve diğer vajinal enfeksiyonlar, hipertansiyon, iri bebek ve buna bağlı doğum travmaları, bebeğin su miktarında artış, anne karnında bebeğin gelişiminde bazen damarsal bağlantıların bozulmasına bağlı gerilik, erken doğum ya da doğum sonrası bebekte sarılık yaşanma ihtimalleri artar. Yine aynı şekilde önce annede sonra bebekte bulunan yüksek kan şekeri seviyeleri bebekte akciğer gelişimini olumsuz etkileyerek doğum sonrası solunum sıkıntısı yaşama ihtimalini arttırmaktadır. Diyabetik annelerden doğan bebeklerde doğum sonrasında ciddi kan şekeri düşüklüğü, kalsiyum, magnezyum gibi önemli minerallerde eksiklik ve buna bağlı hayati tehdit oluşturabilecek riskler görülebilmektedir.

Gebelikte Diyabet Nasıl Tedavi Edilir?

Hamilelik döneminde yükselen kan şekeri, bazı önemler alınarak engellenebilir. Ancak kan şekerinin çok yükselmesi halinde anne adayı doktora görünmeli ve doktor gerekli görürse insülin tedavisine başlanmalıdır.

Diyet: Kan şekerinin yükselmesi, beslenmeyle sıkı sıkıya bağlıdır. Diyabet sinyalleri görülen anne adayı beslenmesine dikkat ederek kan şekerini dengeleyebilir. Beslenme mutlaka profesyonel diyetisyen takibinde yapılmalıdır. Alınan kalorilerin yaklaşık %50’sinin karbonhidrat, %30’unun yağ ve %20’sinin protein olması önerilir. Anne adayı bu konuya dikkat ederek sağlıklı bir beslenme rutini oluşturursa kan şekerindeki artışların önüne geçebilir.

Egzersiz: Ağır olmayan, hafif tempolu yürüyüşler, anne adaylarının kan şekerinin düşmesine yardımcı olacaktır. Bizim önerimiz günde 30 dakika egzersizdir.

Tıbbi Tedavi: Eğer anne adayı diyet ve egzersiz aracılığı ile kendi çabasıyla kan şekeri seviyesini kontrol altına alamıyorsa mutlaka bir doktora görünmelidir. Açlık ve tokluk kan şekeri seviyesine bakılarak doktor tarafından insülin ya da ilaçlarla tedavisine karar verilecektir. Tedavinin iğne ile mi yoksa ilaçla mı olacağı da yine doktorun kararına ve anne adayının insülin direncine bağlı olacaktır.